Hans Schellekens - De cursus

Zelfhulpcursus

Het miezert in het hoofd van de 37-jarige leraar Haro. De geboren pessimist merkt aan de mensen in zijn omgeving dat zij steeds meer afstand van hem nemen: zijn leerlingen, vriend Leon en zelfs zijn eigen vrouw Marijne lijken zijn cynisme beu. Nee, jij trekt volle zalen, ziet Haro in haar blik wanneer hij hangend voor de televisie commentaar levert op talentloze pubers in talentenjachten. De hoop dat hij ooit zal veranderen heeft zij allang laten varen. Maar dan, dan is daar plotseling Bepke. Brutaal Bepke: lerares van de lagere school die door zijn sarcasme heen weet te prikken. ‘Hé, Sombermans,’ bijt ze hem toe, ‘heb jij eigenlijk wel eens hulp gezocht?’ Ze vertelt hem over de bewustwordingscursus van de organisatie Milestone, waar ze zelf (vrijwillig) actief is als facilitator. Met niets te verliezen schrijft Haro zich in en fietst zenuwachtig op een warme zomerdag richting een troosteloos industrieterrein om de eerste stap, de eerste mijl, naar een gelukkiger bestaan te zetten.

Helemaal niets
Dat die weg naar geluk een lange is maakt Hans Schellekens (1971) in zijn debuutroman ons wel duidelijk. Na jarenlang als neerlandicus en docent te hebben gewerkt heeft Schellekens zich ondergedompeld in de schimmige wereld van de ‘zelfhulpcursus’ met als resultaat deze satire. Haro merkt al snel dat de Milestone-cursus hem waarschijnlijk niet kan geven wat hij zoekt, maar hij doet zijn best commitment te tonen, zich niet als een toeschouwer maar als een speler op te stellen. Hij neemt deel aan de talloze oefeningen (zo spontaan mogelijk – als een kikker, een kip, wat maar in je opkomt – de zaal oversteken), betreedt volgens de voorschriften met opgeheven armen de zaal, slikt de mierzoete jaren zeventig en tachtig deuntjes en shared zowaar na veel wikken en wegen zijn bedenkingen voor de groep. Want met bedenkingen loopt hij de gehele cursus rond. De groep vindt Haro arrogant, vindt dat hij ‘gezellig mee moet doen’ én: het vooral niet moet verpesten voor alle anderen. Vier dagen lang doet Haro zijn best om er uiteindelijk achter te komen dat hij niets, helemaal niets wil.

Beschrijven
Schellekens doet in een heldere stijl verslag van Haro’s worsteling. Ondertussen passeren er tientallen personages: de zwoele Nashwa die samen met Foekje het grootste deel van training leidt, de hoopvolle cursisten als Elle, Willem, Johan, de mooie Mathilde, de zo kritische Sabine die meermalen, tot ongenoegen van de anderen, haar grote mond niet kan houden en uiteindelijk de cursus ook verlaten moet. En Larry, de grondlegger van Milestone, die wanneer de iets te kritische deelnemers zich laten horen ten tonele verschijnt om ze eens goed uit te kafferen. Interessante personages, jammer alleen dat ze allemaal aan de oppervlakte blijven drijven. Dit geldt voor heel de roman. Schellekens beschrijft de cursus, laat de manipulatieve kanten naar voren komen, weet de hoopvolle, verhitte sfeer te schetsen, maar daar blijft het bij. Echt de diepte in gaan we niet. Het boek leest als een trein, laat je af en toe grinniken om de herkenbaarheid, de cynische grapjes en gedachten van Haro, maar veel meer dan een boek waar deze zomer het zand van de Côte d’Azur tussen mag kruipen, is het dan ook niet.

Vincent Terlouw

Hans Schellekens, De cursus
paperback, 224 blz, € 17,95
Querido, ISBN 978 90 214 4018 7