Janwillem Slort - Terwijl jij slaapt

Morsig café op de Wallen

De dertigjarige acteur Xander Hemelrijk maakt een reeks onverwachte gebeurtenissen mee: hij ontdekt dat zijn buren sprekend op Yoko Ono en John Lennon lijken, krijgt een rol aangeboden bij het toonaangevende gezelschap Atlas en ontmoet de prostituee Laura Palmer – die haar naam ontleent aan het vermoorde meisje uit de jaren negentig-serie Twin Peaks. Terwijl jij slaapt is de debuutroman van Janwillem Slort (1980), die toneelstukken schreef voor de Amsterdamse theatergroepen Poldertheater en Toetssteen en als tekstschrijver werkt voor De Wereld Draait Door.

Oppervlakkig
Is de roman ‘overrompelend en tegelijk bijzonder geestig’, zoals de achterflap beweert? Nee, want nergens wordt het echt dreigend, je begrijpt ook niet wat voor bijzonders Xander Hemelrijk nu eigenlijk meemaakt. Na zijn eerste ontmoeting met Laura fietst hij vaker langs de Wallen en trekt bij twee actrices in – maar de scènes blijven oppervlakkig en de personages krijgen te weinig diepgang. Facebook-vrienden, prostituees, actrices – ze praten bij Slort allemaal met hetzelfde stemmetje. Ook in de beschrijvingen weet Slort niet te doseren. Als de hoofdpersoon ontdekt wie zijn buren zijn – zijn buurman draagt een roze zonnebril, het ruikt naar wierook, de buurvrouw ligt in bed, hij heet John, zij heet Yoko – moet de buurman ook nog even vertellen dat ze het appartementje huren, ‘dus je zou het net zo goed onze hotelkamer kunnen noemen’.

Iets cultureels
Het taalgebruik is ouderwets (‘amechtig’, ‘dansplaat’, neukende buren ‘verlustigen zich in elkaar’), gezwollen (‘vers traanvocht stroomt in zijn ogen’) of clichématig (‘stijgende ontzetting’). Als Hemelrijk ‘het meest morsige café op de Wallen’ binnenstapt, wil je dat morsige zien – en dat gebeurt niet. Halverwege staat de roman even stil bij de rijke traditie van het hoerendom in de letteren: ‘Ja, er zijn wel meer schrijvers die in de liefde voor de meisjes van lichte zeden een zekere poëzie wisten te ontdekken. Maar dat waren stuk voor stuk zelf hoerenlopers, die hun talent inzetten voor het transformeren van hun platte behoeftes in iets hogers, iets cultureels’. Wat dat cultureels ook mag zijn, bij Slort heten hoerenlopers nog gewoon Freddy, en de meisjes Vanessa en Daniëlle.

Jerker Spits

Janwillem Slort, Terwijl jij slaapt
paperback, 176 blz, € 19,95
Prometheus, ISBN 978 90 446 1724 5