Matthijs Kleyn - Vita

Drama in de televisiewereld

Als (semi-) Bekende Nederlander is het linke soep om een boek te schrijven, want vooroordelen liggen bij de beoordeling algauw op de loer. Tegelijk lijken gegarandeerde media-aandacht en goede verkoopcijfers vaak wel degelijk belangrijker te zijn om een roman van een tv-persoonlijkheid uit te geven dan de kwaliteit van het manuscript.
Over media-aandacht voor zijn debuutroman Vita heeft televisiemaker Matthijs Kleyn (1979), bekend als Jakhals uit De Wereld Draait Door, inderdaad niet te klagen. En over enthousiaste quotes van tv-collega’s evenmin: Paul de Leeuw, Matthijs van Nieuwkerk en Peter R. De Vries staken publiekelijk de loftrompet. Nog maar net na verschijnen was het boek al aan de vierde druk toe. NRC en de Volkskrant waren duidelijk minder gecharmeerd van Kleyns debuut. Hoe goed of slecht is het nou werkelijk?

Decor
In Vita vertelt Kleyn het op autobiografische gegevens gebaseerde verhaal van Hylke Moorman en zijn vriendin Vita. De twee bijna-dertigers zijn collega’s in de tv-wereld en hebben allebei een relatie die niet lekker loopt. Vita is een eigenaardige, kleine vrouw met buien, maar Hylke wordt tot over zijn oren verliefd op haar. Hij heeft zich nog nooit zo gelukkig gevoeld. Vita is ook gelukkig met Hylke, maar niet met de rest van haar leven; ze heeft epileptische aanvallen, een anorectisch verleden en wordt dag en nacht gekweld door allerlei irreële angsten die haar haar levensvreugde ontnemen. Als ze een paar jaar samen zijn, besluit Vita dat het genoeg is geweest; ze wil niet meer leven. Uit liefde voor zijn vriendin respecteert Hylke haar wens. Hun lovestory heeft geen happy end.
Depressie, zelfmoord en wat dat emotioneel betekent voor de ‘partner van’, zijn niet de makkelijkste onderwerpen voor een debuut. Misschien dat Kleyn, die vlot en soms gevat schrijft, daardoor wat is doorgeschoten in de luchtigheid. De roman mist diepgang. Het leven van Hylke en Vita bestaat voornamelijk uit goed geld verdienen in de tv-wereld, veel wijn drinken, films kijken en uitgaan. Misschien wilde Kleyn het contrast tussen hun ogenschijnlijk makkelijke yuppenleventje en het drama dat zich behind the scenes afspeelt op die manier sterker aanzetten, maar wat het vooral oplevert is een decor en een stel hoofdrolspelers die nogal clichématig en oppervlakkig blijven.

Onvolkomenheden
Wat de oorzaak is van Vita’s depressiviteit, waarom ze geen medicijnen krijgt en waarom ze eigenlijk ook niet écht geholpen wil worden, wordt niet echt duidelijk. En Hylke berust wel erg gemakkelijk in haar ziekte en doodswens; hij doet weinig moeite om haar aan professionele hulp te krijgen of op andere gedachten te brengen. Hoewel Kleyn soms iets voelbaar maakt van de emotionele spagaat waarin Hylke zich als partner bevindt, had hij veel dieper in de psyche van zijn personages mogen – en moeten – duiken.
Als een boek van een BN’er dan toch garant staat voor goede verkoopcijfers, vraag je je af waarom een uitgeverij er niet nog wat meer tijd aan besteedt om het verhaal naar een hoger plan te tillen, en op z’n minst de foutjes en onvolkomenheden uit de tekst te halen die er nu een onnodige smet op werpen. Het verhaal van Kleyn had beter proza verdiend.

Vivian de Gier

Matthijs Kleyn, Vita
paperback, 240 blz, € 16,95
Prometheus, ISBN 978 90 446 1780 1