Mischa van Vlier - Koude grond

Brand in de stad

Tegen te houden is het niet meer. Wat iedereen al vreesde is bewaarheid: de rassenrellen razen door de Rotterdamse straten. Niets en niemand is veilig. Vanuit zijn raam kijkt een Rotterdammer toe hoe zijn geliefde stad (weer) in vlammen op lijkt te gaan. Dit Hollywood-achtige scenario schets Mischa van Vlier (1976) in zijn debuutroman Koude grond: een volgens de achterflap aangrijpend, actueel, angstaanjagend en confronterend verhaal. Een verhaal waarin de altijd aan discussie onderhevige combinatie van engagement en literatuur uit de kast getrokken wordt. Niet geheel verwonderlijk, gezien het feit dat Van Vlier jarenlang voor verschillende actualiteitenrubrieken in binnen- en buitenland werkte. Een verhaal waarin een onopvallende Rotterdammer, de verloedering meer dan zat, besluit het recht in eigen hand te nemen.

Eigen Rechter
‘Een lafaard. Dat was misschien de beste omschrijving die ik van mezelf kon geven,’ vertelt het Rotterdamse hoofdpersonage: hoogopgeleid, mooi huis, leuke vriendin, eigenlijk niets te klagen. Maar toch mist er iets, het grote doel. Na een verhit avondje met zijn vrienden op de sociëteit openen zijn ogen zich. Het roer moet om, zijn missie in het leven lijkt gevonden: de Eigen Rechter is geboren. Deze Eigen Rechter gaat de straat op, op zoek naar tuig dat met een dreigement, een pak slag of zelfs met de dood hun wandaden moet bekopen. Het mysterie van de Eigen Rechter groeit, de media berichten gretig, en langzaamaan openen ook de ogen van de rest van de bevolking zich. Knokploegen staan tegenover elkaar, de stad ligt in puin, complete chaos heerst en de aanstichter van dit alles? Dat is hij. De goeierd van weleer, die ruziemaken het liefst uit de weg ging, die een blokje om liep bij onheil. Het gevaar om als Eigen Rechter ontmaskerd te worden komt aan het eind van de roman gevaarlijk dichtbij. Rotterdam ontvluchten is dan de enige optie, de stad achterlatend in haar smeulende hopen.

Ongeloofwaardig
Waar Mischa van Vlier in elk geval niet van beticht kan worden is een gebrek aan lef. Het uitgangspunt prikkelt en maakt de lezer nieuwsgierig. Ook steekt hij zijn liefde voor Rotterdam niet onder stoelen of banken. Echter, dat er in Van Vlier geen romanschrijver schuilgaat wordt snel duidelijk. Om te beginnen is daar het bedroevend slechte, saaie en clichématige taalgebruik. Geen enkele verrassende zin, geen mooi beeld, een woord als ‘natuurlijk’ dat te pas en te onpas wordt gebruikt, grammaticale fouten die je doen afvragen of er wel enige eindredactie over het boek gegaan is. Niets van het verhaal blijft hangen. Een plot is er nauwelijks, een spanningsboog evenmin. Alle gebeurtenissen schieten met een sneltreinvaart langs je heen; de zaken die er toe doen, de zaken die er niet toe doen. De motieven van de verteller drijven in een zee van vaagheid. Steeds lijkt de schrijver de verkeerde keuzes te maken. Fouten in de opbouw, overbodige personages die worden opgevoerd, tenenkrommende dialogen. Maar voornamelijk is het de toon van de roman die je het leesplezier ontneemt. Het toekomstscenario dat wordt geschetst is zo ongeloofwaardig, maar wordt zo bloedserieus gebracht, zonder relativering en bovenal zonder humor, dat het bijna lachwekkend wordt. Aangrijpend, actueel, angstaanjagend en confronterend? Helaas niet.

Vincent Terlouw

Mischa van Vlier, Koude grond
paperback, 336 blz, € 18,95
Meulenhoff, ISBN 978 90 290 8775 9